შეიძლება ჩემს შვილს ADHD ჰქონდეს?

ხშირი ნიშნები

ADHD-ის მქონე ბავშვს შეიძლება:¹

ყურადღებასთან დაკავშირებით

• ძალიან ადვილად ეფანტებოდეს ყურადღება
• უჭირდეს მოსმენა ან დავალებების შესრულება
• ავიწყდებოდეს ყოველდღიური საქმეები, მაგალითად კბილების გახეხვა ან წინდების ჩაცმა

ენერგიასა და თავშეკავებასთან დაკავშირებით

• ჰქონდეს ძალიან ბევრი ენერგია
• ვერ ისვენებდეს, ხელებს ან ფეხებს აკაკუნებდეს
• ბევრს ან ხმამაღლა ლაპარაკობდეს
• ადგებოდეს და დადიოდეს მაშინ, როცა უნდა იჯდეს
• უჭირდეს რიგის მოცდა ან სხვებს აწყვეტინებდეს საუბარს

ADHD-ის მქონე ბავშვების უმეტესობას ორივე სახის ნიშნები აქვს. ზოგს მხოლოდ ერთი.¹

რა გააკეთოთ, თუ შეშფოთებული ხართ

1. ჩაიწერეთ, რას ამჩნევთ. რა ხდება, როდის, რამდენად ხშირად და სად — სახლში, სკოლაში თუ ორივეგან.
2. ესაუბრეთ ბავშვის მასწავლებელს. ჰკითხეთ, როგორ არის ბავშვი გაკვეთილზე და სხვა ბავშვებთან ურთიერთობაში.²
3. მიმართეთ ოჯახის ექიმს ან ბავშვის პედიატრს. ისინი გკითხავენ ნიშნების შესახებ, რამდენად მოქმედებს ისინი ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, და შეამოწმებენ სხვა შესაძლო მიზეზებს.²
4. მოითხოვეთ სპეციალისტთან გადამისამართება, მაგალითად ბავშვთა ფსიქიატრთან. საქართველოში სპეციალისტების უმეტესობა თბილისში მუშაობს.^2,3
5. ჰკითხეთ სკოლას მხარდაჭერის შესახებ. ქართულ სკოლებში არსებობს სისტემა სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის. მხარდაჭერა სკოლაში⁴

როგორ მიმდინარეობს შეფასება

• სპეციალისტი თქვენ და თქვენს შვილს ნიშნებისა და ოჯახური ცხოვრების შესახებ გესაუბრებათ.
• გკითხავთ ბავშვის განვითარების შესახებ, მაგალითად როდის დაიწყო სიარული ან კითხვა.
• შეიძლება გთხოვონ კითხვარების შევსება. სპეციალისტმა შეიძლება სკოლასაც ჰკითხოს, როგორ არის ბავშვი.
• ADHD-ისთვის სისხლის ანალიზი ან სკანირება არ არსებობს.
• თუ ბავშვს ADHD აღმოაჩნდა, სპეციალისტი აგიხსნით, რას ნიშნავს ეს და რა შეიძლება დაეხმაროს.

ზოგიერთი სხვა მდგომარეობა, მაგალითად შფოთვა ან აუტიზმი, შეიძლება ADHD-ს ჰგავდეს. სპეციალისტი ამასაც გაითვალისწინებს.²

როგორ დავეხმაროთ სახლში

ADHD-ის მქონე ბევრ ბავშვს ეხმარება:⁵

• საშინაო დავალებისა და სხვა საქმეების 15–20-წუთიან ნაწილებად დაყოფა, შუალედში შესვენებებით
• მკაფიო, მარტივი მითითებები, თითო ჯერზე ერთი, მშვიდი ხმით
• საქმეების სია თვალსაჩინო ადგილას
• კარგი საქციელის შექება ან ჯილდოების ცხრილი
• ყოველდღიური ფიზიკური აქტივობა, რომელიც ბავშვს სიამოვნებს
• ძილისა და კვების რეგულარული დრო

მკურნალობა და დახმარება საქართველოში

მკურნალობა, როგორც წესი, აერთიანებს მხარდაჭერას სახლსა და სკოლაში, თერაპიას და, ზოგიერთი ბავშვისთვის, წამალს.⁶

• თერაპია ძირითადად კერძოა და ძვირი ჯდება.³
• ევროპაში ყველაზე ხშირად გამოყენებული ADHD-ის წამლები, მაგალითად რიტალინი ან კონცერტა, საქართველოში არ იყიდება. იყიდება მხოლოდ ატომოქსეტინი, და მისი შოვნა შეიძლება გაჭირდეს.⁷

დიაგნოსტიკა და მკურნალობა საქართველოში

საიდან არის ეს ინფორმაცია

1. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Symptoms“ (ინგლისურ ენაზე).
2. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Diagnosis“ (ინგლისურ ენაზე).
3. რადიო თავისუფლება (2026 წლის 13 ივნისი). „გეხმარება ცხოვრებაში, მაგრამ პრობლემებს გიქმნის კანონთან - რა გელის, თუ ADHD-ის წამალი გიპოვეს?“
4. საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის 2024 წლის 12 თებერვლის ბრძანება №25/ნ „ინკლუზიური განათლების დანერგვის, განვითარებისა და მონიტორინგის წესების, აგრეთვე სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეთა იდენტიფიკაციის მექანიზმის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2018 წლის 21 თებერვლის №16/ნ ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ.
5. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Living with“ (ინგლისურ ენაზე).
6. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობისა და მოვლის ხარისხის ეროვნული ინსტიტუტი (NICE). NG87: Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (2018, განახლდა 2019 წელს; ინგლისურ ენაზე).
7. „ADHD საქართველოში“. adhd.ge, დამოუკიდებელი მოხალისეობრივი საიტი. მოიცავს ჯანდაცვის სამინისტროს 2023 წლის თებერვლის პასუხს. ბოლოს განახლდა 2026 წლის 9 ივლისს.