ხშირად დასმული კითხვები

ADHD-ის შესახებ

რა არის ADHD?

ხშირი მდგომარეობა, რომლის დროსაც ყურადღების, ენერგიისა და იმპულსების კონტროლი უფრო რთულია. მსოფლიოში ის აქვს ყოველი 100 ბავშვიდან და მოზარდიდან დაახლოებით 6-ს, ხოლო ყოველი 100 ზრდასრულიდან 2–3-ს.¹ რა არის ADHD?

ADHD ნამდვილი დიაგნოზია თუ უბრალოდ ცუდი ქცევა?

ეს ნამდვილი, აღიარებული სამედიცინო მდგომარეობაა. მას ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია აღრიცხავს და ამას მრავალწლიანი კვლევები ადასტურებს.^2,1 მისი მიზეზი ცუდი აღზრდა არ არის.¹ ექსპერტები ასევე აფრთხილებენ, რომ ზოგ ბავშვს დიაგნოზს ზედმეტად სვამენ, ზოგს კი საერთოდ ვერ ამჩნევენ, ამიტომ ფრთხილი შეფასება მნიშვნელოვანია.³

რა ნიშნები აქვს ბავშვს?

ძალიან ადვილად გაფანტული ყურადღება, ყოველდღიური საქმეების დავიწყება, ერთ ადგილას ჯდომისა და ლოდინის გაჭირვება და დაუფიქრებლად მოქმედება. ნიშნები, როგორც წესი, 12 წლამდე ჩნდება.⁴ შეიძლება ჩემს შვილს ADHD ჰქონდეს?

შეიძლება ზრდასრულს ჰქონდეს ADHD?

დიახ. ADHD-ის მქონე ბევრ ბავშვს ის ზრდასრულ ასაკშიც რჩება. ზრდასრულებში ის ხშირად დავიწყებით, დროის დაგეგმვის სირთულით, მოუსვენრობითა და იმპულსური ქმედებებით ვლინდება.⁵ ADHD ზრდასრულებში

დიაგნოსტიკა და მკურნალობა

ვინ სვამს ADHD-ის დიაგნოზს საქართველოში?

სპეციალისტი, როგორც წესი, ფსიქიატრი, ბავშვების შემთხვევაში კი ბავშვთა ფსიქიატრი. დაიწყეთ ოჯახის ექიმით ან პედიატრით. სპეციალისტების უმეტესობა თბილისში მუშაობს.^6,7

არსებობს ADHD-ის ტესტი?

არა, სისხლის ანალიზი ან სკანირება არ არსებობს. დიაგნოზს სპეციალისტი სვამს თქვენთან საუბრის, ბავშვის განვითარებისა და ოჯახური ცხოვრების შესახებ კითხვების და სკოლის აზრის მოსმენის შემდეგ.⁶

მიიღება საქართველოში საზღვარგარეთ დასმული დიაგნოზი?

საქართველოში ფსიქიატრთან მიიტანეთ თქვენი სრული სამედიცინო დოკუმენტაცია, შეძლებისდაგვარად თარგმნილი, რათა მან ის განიხილოს. ერთ შემთხვევაში ჯანდაცვის სამინისტრომ საზღვარგარეთ დასმული დიაგნოზი და რეცეპტი განიხილა და დაადასტურა, რომ წამალი საჭირო იყო.⁷

ფარავს თუ არა მკურნალობას დაზღვევა ან სახელმწიფო?

თერაპია ძვირია და დაზღვევა მას არ ფარავს.⁷ საქართველოში ADHD-ის ერთადერთი ხელმისაწვდომი წამლის, ატომოქსეტინის, ერთი თვის მარაგი დაახლოებით 500 ლარამდე ჯდება.⁸

შეიძლება ADHD-ის მკურნალობა წამლის გარეშე?

ნაწილობრივ, დიახ. ბევრ ადამიანს ეხმარება მხარდაჭერა სახლსა და სკოლაში და ფსიქოთერაპია, მაგალითად მშობლების ტრენინგი და კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია. თუ პრობლემები გრძელდება, გაიდლაინები წამლის დამატებას გვირჩევს.⁹ როგორ დავეხმაროთ სახლში

წამლები

ADHD-ის რომელი წამლის შოვნაა შესაძლებელი საქართველოში?

მხოლოდ ატომოქსეტინის. ის ხშირად არ არის მარაგში, მაღალი დოზების შოვნა ჭირს, ერთი თვის მარაგი კი დაახლოებით 500 ლარამდე ჯდება.⁸

რატომ არ იყიდება საქართველოში რიტალინი ან კონცერტა?

საქართველოში ისინი არცერთ კომპანიას არ დაურეგისტრირებია, და საქართველოს კანონით ისინი ნარკოტიკულ საშუალებებად ითვლება.^8,10 სხვა ქვეყნებში იგივე წამლები მკაცრად კონტროლდება, მაგრამ რეცეპტით ხელმისაწვდომია. როგორ არის სხვა ქვეყნებში

შეუძლია ქართველ ექიმს მათი გამოწერა?

პრაქტიკულად არა. რადგან ისინი რეგისტრირებული არ არის, პაციენტების თქმით, ექიმები მათ არ გამოწერენ, აფთიაქები კი არ ყიდიან.^8,11

უსაფრთხოა ADHD-ის წამლები?

ექიმის მეთვალყურეობით ისინი ბევრ ქვეყანაში მკურნალობის სტანდარტული საშუალებაა. ექიმები ამოწმებენ არტერიულ წნევას, გულისცემას და, ბავშვებში, ზრდას.⁹ ისინი კონტროლდება, რადგან შეიძლება ბოროტად გამოიყენონ. ბავშვებთან ევროპის საბჭო მათ ფრთხილ გამოყენებას გვირჩევს, სხვა მხარდაჭერასთან ერთად.³

შემიძლია ADHD-ის წამლის ონლაინ ან ფოსტით შეკვეთა?

adhd.ge-ის ცნობით, სტიმულანტების საქართველოში ფოსტით გამოგზავნა შეუძლებელია.⁸ მათმა შეკვეთამ შეიძლება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა გამოიწვიოს.

მგზავრობა და ცხოვრება საქართველოში

შემიძლია ჩემი ADHD-ის წამლის საქართველოში შემოტანა?

დიახ, არაუმეტეს 31 დღის მარაგის. წამალი საბაჟოზე უნდა განაცხადოთ და თან უნდა გქონდეთ რეცეპტისა და ექიმის ცნობის ინგლისურ ენაზე დამოწმებული ასლები და ოფიციალური დოკუმენტი, რომელიც მათ ნამდვილობას ადასტურებს.^12,13 დოკუმენტების სრული სია

რა მოხდება, თუ დოკუმენტები არ მაქვს?

შეიძლება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა დაგეკისროთ. 2026 წელს ტურისტს, რომელსაც დანიშნული ადერალი ჰქონდა, მაგრამ რეცეპტი არა, კონტრაბანდის ბრალი წაუყენეს. ის ციხეში იმყოფებოდა მანამ, სანამ 30 000 ლარის ჯარიმა არ გადაიხადა.^14,15

ADHD-ის წამალს ვიღებ და საქართველოში გადმოსვლას ვაპირებ. რა უნდა გავაკეთო?

ყველაფერი გადმოსვლამდე დაგეგმეთ. 31-დღიანი წესი ვიზიტებისთვისაა, და თქვენი წამალი აქ შეიძლება არ იყიდებოდეს.^12,8 შესაძლო ვარიანტები, მათ შორის საქართველოში ხელმისაწვდომი წამლები, მაგალითად ატომოქსეტინი, თქვენს ექიმთან განიხილეთ. წესები საქართველოს საელჩოში გადაამოწმეთ.¹⁶

ეს წესები მოქმედებს, როცა საზღვარგარეთიდან სახლში ვბრუნდები?

დიახ. წესები საქართველოში შემომსვლელ ყველა ადამიანზე ვრცელდება, მათ შორის მაცხოვრებლებზეც.¹² დოკუმენტების მქონე ადამიანებიც კი დაუკითხავთ საზღვარზე.⁷

სკოლა და სხვა

შეუძლია ჩემს შვილს სკოლაში მხარდაჭერის მიღება?

ქართულ სკოლებში არსებობს სისტემა სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის. თუ ბავშვი აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს, სკოლა ინდივიდუალურ სასწავლო გეგმას ადგენს, და თქვენც ამ გუნდის წევრი ხართ.^17,18 მხარდაჭერა სკოლაში

ვინ მუშაობს ADHD-ის საკითხებზე საქართველოში?

მოხალისეობრივი საიტი adhd.ge,⁸ პაციენტთა ორგანიზაცია ADHD Georgia, რომელიც ADHD Europe-ის წევრია,¹⁹ და ამ საიტის გამომცემელი. ჩვენ შესახებ

კითხვა, რომელიც აქ არ არის? დაწერეთ მისამართზე info@adhd.advocacy.ge.

საიდან არის ეს ინფორმაცია

Faraone, S.V. და სხვ. (2021). „The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 evidence-based conclusions about the disorder“. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 128: 789–818 (ინგლისურ ენაზე).
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია. დაავადებათა საერთაშორისო კლასიფიკაცია, ICD-11, კოდი 6A05: ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტიურობის აშლილობა (ინგლისურ ენაზე).
ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეა (2015). რეზოლუცია 2042: Ensuring comprehensive treatment for children with attention disorders (ინგლისურ ენაზე).
დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Symptoms“ (ინგლისურ ენაზე).
დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „ADHD in adults“ (ინგლისურ ენაზე).
დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Diagnosis“ (ინგლისურ ენაზე).
რადიო თავისუფლება (2026 წლის 13 ივნისი). „გეხმარება ცხოვრებაში, მაგრამ პრობლემებს გიქმნის კანონთან - რა გელის, თუ ADHD-ის წამალი გიპოვეს?“
„ADHD საქართველოში“. adhd.ge, დამოუკიდებელი მოხალისეობრივი საიტი. მოიცავს ჯანდაცვის სამინისტროს 2023 წლის თებერვლის პასუხს. ბოლოს განახლდა 2026 წლის 9 ივლისს.
დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობისა და მოვლის ხარისხის ეროვნული ინსტიტუტი (NICE). NG87: Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management (2018, განახლდა 2019 წელს; ინგლისურ ენაზე).
საქართველოს პარლამენტი (2013). „ნარკოტიკული საშუალებების, ფსიქოტროპული ნივთიერებების, პრეკურსორებისა და ნარკოლოგიური დახმარების შესახებ“ საქართველოს კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე, №845-რს, დანართი 2. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე.
რადიო თავისუფლება (2023). „„წამალი აკრძალულია“ - როგორ ცხოვრობ საქართველოში, როცა ყურადღების დეფიციტის სინდრომი გაქვს“.
საქართველოს შემოსავლების სამსახური. Prohibited and Permitted Medicaments (საბაჟო ბროშურა, PDF, ინგლისურ ენაზე).
საბერძნეთის საელჩო თბილისში (2014 წლის 29 აგვისტო). „New Law of Georgia on Narcotic Drugs, Psychotropic Substances and Precursors“: საქართველოში შემოსვლისას საჭირო დოკუმენტების ჩამონათვალი (ინგლისურ ენაზე).
OC Media (2026 წლის ივნისი). „Canadian man reportedly detained in Tbilisi for carrying Adderall“ (ინგლისურ ენაზე).
OC Media (2026 წლის ივნისი). „Canadian tourist arrested in Georgia for having ADHD medication released after hefty fine“ (ინგლისურ ენაზე).
საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო, საქართველოს გენერალური საკონსულო ნიუ-იორკში. „Bringing medications into Georgia“ (ინგლისურ ენაზე).
ევროკომისია, Eurydice. „Georgia: separate special education needs provision in early childhood and school education“ (ინგლისურ ენაზე).
საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის 2024 წლის 12 თებერვლის ბრძანება №25/ნ „ინკლუზიური განათლების დანერგვის, განვითარებისა და მონიტორინგის წესების, აგრეთვე სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეთა იდენტიფიკაციის მექანიზმის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2018 წლის 21 თებერვლის №16/ნ ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ.
ADHD Europe. „Our members“: სრულუფლებიან წევრ ორგანიზაციებს შორის დასახელებულია ADHD Georgia (თბილისი) (ინგლისურ ენაზე).