მასწავლებლებისთვის: ADHD გაკვეთილზე

როგორ შეიძლება გამოვლინდეს ADHD გაკვეთილზე

ნიშნები, როგორც წესი, 12 წლამდე იწყება. ADHD-ის მქონე ბავშვს შეიძლება:⁵

• ადვილად ეფანტებოდეს ყურადღება და თითქოს არ უსმენდეს
• უჭირდეს მითითებების შესრულება ან დავალების დასრულება
• ნივთები ეკარგებოდეს ან ავიწყდებოდეს
• ვერ ჩერდებოდეს, ადგილიდან დგებოდეს ან ბევრს ლაპარაკობდეს
• სხვებს აწყვეტინებდეს ან უჭირდეს რიგის დალოდება

ზოგ ბავშვს მხოლოდ ერთი ტიპის ნიშნები აქვს, მაგალითად ყურადღების პრობლემა. ასეთი ნიშნების ამოცნობა შეიძლება უფრო რთული იყოს, განსაკუთრებით გოგონებში.⁵

რა ეხმარება გაკვეთილზე

• მიეცით მოკლე, მკაფიო მითითებები, თითო ერთხელ, და შეამოწმეთ, გაიგო თუ არა ბავშვმა.
• გრძელი დავალებები მოკლე ნაწილებად დაყავით.
• ბავშვი ყურადღების გამფანტველი ადგილებისგან, მაგალითად კარისა და ფანჯრისგან, მოშორებით დასვით.
• რუტინის შეცვლამდე წინასწარ გააფრთხილეთ.
• მიეცით მოძრაობის მოკლე შესვენებები.
• ხშირად შეაქეთ ძალისხმევა და კარგი ქცევა. გამოგადგებათ მარტივი ყოველდღიური შეფასების ფურცელი, რომელსაც მშობლებსაც გაუზიარებთ.
• დაეხმარეთ ორგანიზებაში, მაგალითად საშინაო დავალებების საქაღალდით და დავალებების წერილობითი სიით.
• მიეცით ბავშვს საშუალება, ცოდნა სხვადასხვა გზით აჩვენოს, მაგალითად ზეპირი პასუხით ან პროექტით.
• ტესტებისთვის დამატებითი დრო მიეცით.

ამ მიდგომებს აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრები (CDC) გვირჩევს.³

დამატებითი მხარდაჭერა სკოლის მეშვეობით

ქართულ სკოლებში არსებობს სისტემა სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის.⁴

1. თუ ფიქრობთ, რომ ბავშვს დამატებითი მხარდაჭერა შეიძლება სჭირდებოდეს, ესაუბრეთ სკოლის ინკლუზიური განათლების სპეციალისტს და მშობლებს. მიმართვის ფორმას მშობლები ავსებენ.
2. ბავშვს განათლების სამინისტროს სპეციალისტების გუნდი აფასებს.
3. თუ ბავშვი აკმაყოფილებს კრიტერიუმებს, სკოლის გუნდი ერთი თვის განმავლობაში ადგენს ინდივიდუალურ სასწავლო გეგმას. გუნდში შედიან დამრიგებელი, საგნის მასწავლებლები, სკოლის ინკლუზიური განათლების სპეციალისტები და მშობლები.
4. გეგმა სემესტრში ერთხელ მაინც გადაიხედება, მშობლები კი ყოველი სემესტრის ბოლოს წერილობით ანგარიშს იღებენ.

მხარდაჭერა სკოლაში: სრული პროცესი

საუბარი მშობლებთან

• აღწერეთ, რას ხედავთ, მაგალითებით. ADHD-ის დიაგნოზის დასმა მხოლოდ ექიმს შეუძლია.⁶
• პირველ ნაბიჯად ოჯახის ექიმთან ან ბავშვის პედიატრთან მისვლა ურჩიეთ.⁶
• ჩაიწერეთ თქვენი დაკვირვებები. სპეციალისტები, როგორც წესი, სკოლასაც ეკითხებიან, როგორ არის ბავშვი.⁶
• მშობლებს შეუძლიათ გამოიყენონ ექიმთან ვიზიტისთვის მოსამზადებელი ფურცელი და წერილი სკოლას.

საიდან არის ეს ინფორმაცია

1. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია. დაავადებათა საერთაშორისო კლასიფიკაცია, ICD-11, კოდი 6A05: ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტიურობის აშლილობა (ინგლისურ ენაზე).
2. Faraone, S.V. და სხვ. (2021). „The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 evidence-based conclusions about the disorder“. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 128: 789–818 (ინგლისურ ენაზე).
3. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრები (CDC). „ADHD in the Classroom“ (ინგლისურ ენაზე).
4. საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის 2024 წლის 12 თებერვლის ბრძანება №25/ნ „ინკლუზიური განათლების დანერგვის, განვითარებისა და მონიტორინგის წესების, აგრეთვე სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეთა იდენტიფიკაციის მექანიზმის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2018 წლის 21 თებერვლის №16/ნ ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ.
5. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Symptoms“ (ინგლისურ ენაზე).
6. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Diagnosis“ (ინგლისურ ენაზე).