ADHD სხვადასხვა ასაკში

6 წლამდე

თუ პატარა ბავშვის გამო შეშფოთებული ხართ, ესაუბრეთ მის პედიატრს.

6 წლამდე ბავშვებისთვის მკურნალობის რეკომენდებული პირველი ნაბიჯია მშობლების სწავლება ქცევის მართვაში. ამ ასაკში ის წამალზე არანაკლებ ეფექტიანია, შედეგი კი შეიძლება წლების განმავლობაში შენარჩუნდეს.² უნარები მშობლებისთვის

სასკოლო ასაკი (6–12 წელი)

ნიშნები ხშირად უფრო შესამჩნევი ხდება, როცა ბავშვი სკოლაში მიდის.¹

• 6 წლიდან რეკომენდებულია ქცევითი თერაპიისა და წამლის ერთად გამოყენება. 12 წლამდე რეკომენდებულია მშობლების სწავლებაც, ასევე მხარდაჭერა საკლასო ოთახში და ორგანიზების უნარების განვითარება.⁵
• საქართველოს სკოლებს შეუძლიათ ინდივიდუალური სასწავლო გეგმის შედგენა იმ ბავშვებისთვის, ვისაც დამატებითი მხარდაჭერა სჭირდება.⁶ მხარდაჭერა სკოლაში

მოზარდები

უფროს ბავშვებსა და მოზარდებს შეუძლიათ, თავიანთი შეშფოთების შესახებ თავად უთხრან მასწავლებელს.⁷ ასაკთან ერთად სიმპტომები ხშირად მსუბუქდება, მაგრამ ახალგაზრდების უმეტესობაში სრულად არ ქრება.³

• იმპულსურობა უბედური შემთხვევებისა და სარისკო მართვის მაღალ ალბათობასთან არის დაკავშირებული, ამიტომ მანქანის ტარების სწავლას განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება.⁸
• ორგანიზების უნარების სწავლება დახმარების ერთ-ერთი რეკომენდებული სახეა.⁵
• საქართველოში 16 წლამდე ბავშვისთვის ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისსა და ექიმს მშობელი ირჩევს.⁹

ახალგაზრდები (18–25 წელი)

ADHD-ის მქონე ყოველ 3 ბავშვიდან დაახლოებით 2-ს 25 წლის ასაკშიც აქვს ზოგიერთი სიმპტომი.³ უნივერსიტეტი, პირველი სამსახური და დამოუკიდებელი ცხოვრება დაგეგმვისა და თვითორგანიზების მეტ უნარს მოითხოვს.

ბავშვთა მომსახურებიდან ზრდასრულთა მომსახურებაზე გადასვლისას მხარდაჭერა ხშირად წყდება. დიდ ბრიტანეთში ჩატარებულმა ეროვნულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ზრდასრულთა სერვისში გადამისამართებული ახალგაზრდებიდან პირველ ვიზიტზე მხოლოდ დაახლოებით ყოველი მეხუთე მივიდა.⁴

• ზრდასრულთა მომსახურებაზე გადასვლის დაგეგმვა დაიწყეთ შვილის 18 წლის გახდომამდე ერთი-ორი წლით ადრე.
• ბავშვთა ფსიქიატრს სთხოვეთ დიაგნოზისა და მკურნალობის წერილობითი შეჯამება.
• შეინახეთ ყველა დასკვნისა და სასკოლო დოკუმენტის ასლი.

ADHD სამსახურსა და უნივერსიტეტში · თქვენი უფლებები

ზრდასრულები

ADHD-ის დიაგნოზი პირველად ზრდასრულ ასაკშიც შეიძლება დაისვას. რადგან ნიშნები ბავშვობაში იწყება, შეფასებისას ექიმი თქვენი სასკოლო წლების შესახებაც გკითხავთ.¹⁰

• ADHD-ის მქონე ადამიანებს უფრო ხშირად აქვთ შფოთვა ან დეპრესია.¹⁰
• შეიძლება დაგეხმაროთ ფსიქოთერაპია, მაგალითად, CBT, ცხოვრების წესის ცვლილება და ცვლილებები სამსახურში.¹⁰

თვითშეფასება ზრდასრულებისთვის · რჩევები ზრდასრულებისთვის

გოგონები და ქალები

ბავშვობაში ADHD ბიჭებში დაახლოებით ორჯერ უფრო ხშირია, ვიდრე გოგონებში.⁸ გოგონებსა და ქალებს უფრო ხშირად ყურადღების დეფიციტის ტიპი აქვთ: ოცნებებში გადავარდნა, დავიწყება და არაორგანიზებულობა, და არა თვალსაჩინო მოუსვენრობა. ასეთი ნიშნები ადვილად შეუმჩნეველი რჩება, ამიტომ ქალებში ADHD-ს უფრო იშვიათად ამოიცნობენ.^10,1

თუ თქვენი ქალიშვილი სკოლაში ჩუმად ებრძვის სირთულეებს, ან ამ ნიშნებს საკუთარ თავში ამჩნევთ, ღირს ექიმთან ADHD-ის შესახებ კითხვის დასმა.

საიდან არის ეს ინფორმაცია

1. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Symptoms“ (ინგლისურ ენაზე).
2. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრები (CDC). „Behavior Therapy First for Young Children“ (ინგლისურ ენაზე).
3. Faraone, S.V., Biederman, J., Mick, E. (2006). „The age-dependent decline of attention deficit hyperactivity disorder: a meta-analysis of follow-up studies“. Psychological Medicine 36(2): 159–165 (ინგლისურ ენაზე).
4. Eke, H. და სხვ. (2020). „Transition between child and adult services for young people with ADHD: findings from a British national surveillance study“. British Journal of Psychiatry 217(5): 616–622 (ინგლისურ ენაზე).
5. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრები (CDC). „Treatment of ADHD“ (ინგლისურ ენაზე).
6. საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის 2024 წლის 12 თებერვლის ბრძანება №25/ნ „ინკლუზიური განათლების დანერგვის, განვითარებისა და მონიტორინგის წესების, აგრეთვე სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეთა იდენტიფიკაციის მექანიზმის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 2018 წლის 21 თებერვლის №16/ნ ბრძანებაში ცვლილების შეტანის შესახებ.
7. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): Living with“ (ინგლისურ ენაზე).
8. Faraone, S.V. და სხვ. (2021). „The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 evidence-based conclusions about the disorder“. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 128: 789–818 (ინგლისურ ენაზე).
9. საქართველოს პარლამენტი. საქართველოს კანონი „ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ“, მუხლები 14 და 20¹ (2026 წლის 29 აპრილის კონსოლიდირებული ვერსია).
10. დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახური (NHS). „ADHD in adults“ (ინგლისურ ენაზე).